Een machinelager is de lagering van een as of spindel in een machine of motor. Het geleidt het draaiende onderdeel, houdt het op zijn plaats en leidt de optredende krachten af naar de behuizing of het machineframe. Meestal nemen wentellagers deze taak op zich.
Functies van een machinelager
Een machinelager neemt radiale krachten loodrecht op de draaias en axiale krachten in de richting van de as op, en afhankelijk van de constructie ook kantelmomenten. Tegelijk moet het de as met weinig wrijving en zo weinig mogelijk speling geleiden, zodat rondloop en positioneernauwkeurigheid kloppen. Ook warmte-uitzetting, smering en afdichting tegen vuil en vocht horen bij het ontwerp.
Typische opstellingen
Assen worden vaak op twee lagerplaatsen ondersteund. Bij de vast-los-opstelling neemt de vaste zijde de axiale krachten op, terwijl de losse zijde lengteveranderingen van de as door warmte opvangt. Bij de voorgespannen opstelling worden twee hoekcontactkogellagers of kegelrollagers tegen elkaar ingesteld, wat de stijfheid verhoogt. Voor grote, vlakke draaiassen zoals draaitafels volstaat vaak één vierpuntscontactlager, dat radiale en axiale krachten en kantelmomenten tegelijk opneemt.
Machinelagers met wentellagers van Franke
Bij draadwentellagers van Franke lopen de rolelementen op ingelegde loopdraden in plaats van op massieve ringen. Daardoor kan de lagering direct in de omringende constructie worden geïntegreerd, ook in aluminium, en met een grote middenvrijheid worden uitgevoerd, bijvoorbeeld voor een inwendige aandrijving. Hoe dat werkt, legt de pagina Franke principe uit. Voor zeer compacte lagerplaatsen zijn dunringlagers van het type LSA geschikt. Draaikransen met geïntegreerde directe aandrijving zoals het type LTD combineren wentellager en motor in één behuizing, zodat tandriemen, rondsels of tandwielkasten overbodig worden. Basisinformatie over bouwvormen en begrippen staat in het woordenlijstitem wentellager.
Franke produceert wentellagers ook op maat volgens uw specificaties: Maatwerk wentellagers
Veelgestelde vragen over machinelagers
Wanneer is een wentellager als machinelager beter dan een glijlager?
Een wentellager is als machinelager beter dan een glijlager wanneer lage aanloopwrijving, frequente start-stopcycli, wisselende toerentallen en een nauwkeurige geleiding zonder speling nodig zijn. Draadwentellagers van Franke vangen bovendien schokken en trillingen op dankzij hun loopringen van gehard verenstaal en compenseren lichte vervormingen van de omringende constructie. Glijlagers komen vooral tot hun recht bij hoge stootbelastingen en gelijkmatig continubedrijf met een stabiele smeerfilm.
Hoe nauwkeurig is de rond- en vlakloop van een machinelager?
De rond- en vlakloopnauwkeurigheid van een machinelager hangt onder meer af van de diameter en wordt grotendeels bepaald door de omringende onderdelen, dus door as, behuizing en hun fabricagenauwkeurigheid. Bij draadwentellagers van Franke kunnen deze waarden verder worden verbeterd door een hogere fabricagenauwkeurigheid van de aansluitende constructie. De standaardwaarden staan op de productpagina’s, bijvoorbeeld bij het lagerelement type LEL.
Hoe stel je de speling van een machinelager in?
De speling van een machinelager wordt ingesteld via de voorspanning, waarmee de rolelementen zonder inwendige speling tussen de loopbanen zitten. Franke levert lagerelementen en draaikransen spelingvrij voorgespannen; bij lagerelementen is de voorspanning individueel instelbaar, terwijl dunringlagers niet voorgespannen zijn en via de kogelsortering worden aangepast. Het afstellen gebeurt met afstelplaten, door massieve afstelling of met een draadring, zoals de FAQ wentellagers beschrijft.
Hoeveel vet heeft een machinelager nodig bij het nasmeren?
De hoeveelheid vet voor het nasmeren van een machinelager hangt af van de berekende vrije ruimte binnenin. Voor draaikransen van Franke geldt: het berekende volume wordt voor 20 tot 30 procent met smeermiddel gevuld, bij zwenktoepassingen met een zwenkhoek tot 90° voor 30 tot 40 procent. De formule staat in de betreffende montagehandleiding. Voor de eerste smering gebruikt Franke Shell Gadus S3 V220 C2; de verouderingsbestendigheid van dit smeermiddel ligt rond drie jaar.
Van welke materialen kan een machinelager zijn gemaakt?
Een machinelager bestaat meestal uit wentellagerstaal, maar kan afhankelijk van de toepassing ook corrosievast staal, keramiek of kunststof bevatten. Bij draadwentellagers van Franke zijn behuizingen van staal, roestvast staal, gietijzer, aluminium, brons, kunststof of carbon mogelijk, terwijl de loopringen van gehard verenstaal zijn, doorgaans met 52 tot 54 HRC. Bij corrosievast staal ligt de hardheid op 43 tot 46 HRC. Alle combinaties staan in het individuele programma wentellagers.